تجارت گزینه های دودویی در افغانستان

بوم کسب و کار چیست؟

بوم مدل کسب و کار چیست

بوم مدل کسب و کار چیست؟

ابزار ساده و قدرتمندِ مدیریت کسب و کار که نمی‌توان از مزایای آن گذشت!

بوم مدل کسب و کار چیست

بوم مدل کسب و کار چیست Business Model Canvas

یکی از مسائل رایج در کسب و کارها عدم درک متقابل بین اعضای تیم و ذی نفعان است که باعث می‌شود اتلافهای زیادی پیش بیاید. راهکارش این است زبان مشترک و ساده ای بین تیم و ذی نفعان کسب و کار تعریف شود تا به وسیله آن بتوان ارتباط موثری در راستای راهبری کسب و کار برقرار کرد. در این مقاله، با ابزاری برای مدیریت کسب و کار آشنا می‌شویم که ایده ها و افکار ما در مورد کسب و کار را به صورت ساختارمندی مدل میکند. این ابزار مدل کسب و کار (Business Model) است.

یادگیری ابزار کسب و کار به ما کمک می‌کند به صورت ساختارمند و سیستمی به مسائل کسب و کار نگاه کنیم این موضوع تصمیمات استراتژیک ما در کسب و کار را بهتر می‌کند و جزو اصول کسب و کار به حساب می آید که بهتر است کارآفرینان و مدیران کسب و کار از آن برای نوآوری و هم‌افزایی تیمی، نهایت بهره را ببرند.

مدل کسب و کار چیست؟

مدل کسب و کار، در واقع داشتن یک زبان مشترک برای بیان روش کار و اجزای یک کسب و کار است. این موضوع را برای اولین بار در سال 2009 آقای الکساندر اکستروالدر در کتاب خلق مدل کسب و کار خود معرفی کرد و از آن زمان، تمام کسب و کارهای بزرگ و نوپا از این مدل برای درک کسب و کار خود و تعامل در مورد آن با تیم و سرمایه گزاران خود استفاده می کنند.

کتاب خلق مدل کسب و کار (Business Model Generation Book) یکی از بهترین کتابهای کسب و کار است و پیشنهاد می‌شود هر کارآفرینی مطالعه کرده باشد و در قفسه کتابخانه اش داشته باشد و هر از چندی از نکات آن استفاده کند.

تفاوت مدل کسب و کار با بیزینس پلن چیست؟

مدل کسب و کار نسبت به برنامه کسب و کار یا همان بیزینس پلن، مزایای زیادی دارد. مهمترین مزیت آن سادگی و داشتن چارچوب مشخصی است که باید برای هر کسب و کار پر شود.

بوم مدل کسب و کار چیست؟

برای استفاده ساده از مدل کسب و کار، روی یک بوم، جدولی با 9 خانه ترسیم میشود که هر خانه، نشان دهنده یک بخش از ساختار کسب و کار است.

بوم مدل کسب و کار که در کتاب خلق مدل کسب و کار نوشته اکلسندر استروالدور ارائه شده ابزاری ساده و قدرتمند برای مدیریت کسب و کار به شکل ساختارمند و سیستم است.

این جدول را بوم مدل کسب و کار یا به انگلیسی Business Model Canvas می‌نامیم. که می‌توانید فایل آن را از لینک زیر دانلود و استفاده کنید.

پیشنهاد: دانلود نسخه با کیفیت بوم مدل کسب و کار با فرمت Word و PDF

نوآوری در مدل کسب و کار

چرخه نوآوری در مدل کسب و کار

چرخه نوآوری در مدل کسب و کار
منبع توصویر: https://en.wikipedia.org/wiki/Business_model#/media/File:The_Cambridge_Business_Model_Innovation_Process.png

نوآوری در مدل کسب و کار چرخه از فرآیندهای مستمر است که هدفش بهبود مدل کسب و کار است و شامل سه مرحله کلی طراحی مفهومی، طراحی جزئیات و پیاده سازی است که اگر به خود آن شامل 8 گام زیر است:

  1. ایده پردازی
  2. طراحی مفهومی
  3. ساخت پروتوتایپ یا نمونه اولیه
  4. آزمودن
  5. طراحی جزئیات
  6. پایلوت کردن
  7. لانچ کردن
  8. انعکاس

برای مطالعه بیشتر این موضوع به این صفحه از ویکیپیدیا مراجعه کنید.

نکاتی برای استفاده بهینه از مدل کسب و کار

همانطور که استفاده از هر ابزاری نکات ویژه ای دارد که با دانستن و بکارگیری آن میتوان نتایج بهتری کسب کرد، استفاده از بوم مدل کسب و کار نیز نکاتی تجربی دارد که دانستن آن کمک میکند از آن بهتر نتیجه گرفت. در زیر این نکات را بهتون میگم:

  • بهترین روش استفاده از ابزار بوم مدل کسب و کار، چاپ آن روی یک کاغذ بزرگ و چسباندن در جایی است که ذی نفعان و اعضای تیم کسب و کار بتوانند نظراتشان را روی آن اضافه کنند.
  • برای نوشتن ایده ها و افزودن به بوم مدل کسب و کار بهتر است از کاغذهای یاددشت چسبان یا Sticky Notes و ماژیک استفاده شود
  • نکته بعدی این است که بهتر است روی هر استیکر بیشتر از یک موضوع نوشته نشود
  • برای بهتر نتیجه گرفتن و درک و تصویرسازی بهتر میتوانیم در کنار نوشته هر استیکر، یک شکل یا آیکون مناسب با آن ترسیم کنیم، طوری که با دیدن آن و حتی بدون خواندن تیتر نوشته شده، بتوان ایده یا موضوع را سریع گرفت.

در این صفحه در مورد مدل کسب و کار (Business Model) و موضوعات مرتبط با آن صحب خواهد شد. در حال حاضر به دلیل ناقص بودن مطلب از تمام شما عزیزان پوزش میخواهم. در این مدتی که هنوز این صفحه تکمیل نشده، در صورت نیاز به هر گونه توضیحات و آموزش بیشتر در مورد مدل کسب و کار، میتوانید با شماره 09361779010 تماس بگیرید.

بوم مدل کسب و کار چیست؟

بوم مدل کسب و کار یا Business Model Canvas ابزار مدیریتی و کارآفرینانه استراتژیک است که به شما اجازه می‌دهد مدل کسب و کار خود را توصیف، طراحی و اختراع کرده یا آن‌را به چالش طلبیده و یا تغییر (چرخش:Pivot) دهید.

بوم مدل کسب و کار ابزار ساده تصویری و در عین حال بسیار قدرتمند است که ۹ بخش سازنده‌ی مدل‌کسب و کار را توصیف می‌کند. این بخش‌ها شامل بخش‌(های) مشتریان، ارزش پیشنهادی،کانال(های) توزیع، ارتباط با مشتریان، جریان درآمد، فعالیت‌های اصلی، منابع اصلی، شرکای(تجاری) کلیدی و ساختار هزینه‌ها است.

۱ . بخش مشتریان: مجموعه‌های مختلف مشتریان می‌توانند بر اساس خواسته‌ها و ویژگی‌های مختلف بخش‌بندی شوند. شما کدام بخش(ها) را هدف گرفته‌اید؟
انواع بخش‌های مشتریان شامل: بازار انبوه، گوشه بازار، بخش‌بندی شده، متنوع، بازار چند وجهی می‌شوند.

۲ . ارزش پیشنهادی: به هر بخش از مشتریان چه ارزشی (مجموعه‌ای از محصولات و خدمات) را ارایه می‌کنید. ارزش پیشنهادی شما باید شما را از رقبایتان متمایز سازد. ارزش پیشنهادی ارزش را از طریق المان‌های (کمی و کیفی) مختلفی فراهم می کند از جمله: تازگی، عملکرد، سفارشی‌سازی، انجام رساندن کار، طراحی، برند و خوش‌نامی، قیمت، کاهش هزینه‌ها، کاهش ریسک، دسترسی‌پذیری ،و راحتی و آسایش.

۳. کانال توزیع: شرکت می‌تواند ارزش پیشنهادی را از طریق کانال‌های توزیع مختلفی به مشتریان برساند. شرکت می‌تواند از طریق کانال‌های خودش و یا کانال‌های شرکای تجاری‌اش و یا ترکیبی از هر دو به مشتریان دسترسی پیدا کند.

۴. ارتباط با مشتریان: امروزه ارتباط با مشتریان و حفظ آن برای اطمینان از موفقیت شرکت الزامی است. شکل‌های مختلف ارتباط با مشتریان شامل: کمک شخصی، کمک شخصی اختصاصی، سلف سرویس، سرویس‌های خودکار، جوامع کاربری و خلق مشترک (با مشتری) می‌شود.

۵. جریان درآمد: شرکت چگونه از هر بخش از مشتریان درآمد کسب می‌کند. روش‌های مختلف ایجاد جریان درآمدی شامل: فروش دارایی، حق استفاده، حق اشتراک (عضویت)، اجاره/ قرض، حق استفاده از مجوز/ امتیاز، حق کارگزاری و تبلیغات می‌شود.

۶. منابع اصلی: منابعی که برای خلق ارزش برای مشتری ضروری هستند و جزو دارایی‌های شرکت محسوب می‌شوند. منابع می‌توانند انسانی، مالی، فیزیکی یا معنوی باشند.

۷. فعالیت‌های اصلی: مهمترین فعالیت‌های شرکت برای اجرای ارزش پیشنهای شرکت چه هستند؟.

۸. شرکای کلیدی: برای بهبود عملیات و کاهش ریسک مدل کسب و کار معمولا شرکت‌ها با برخی دیگر مشارکت‌های تجاری صورت می‌دهند. این مشارکت‌ها به روش‌های: همکاری استراتژیک با شرکت‌های رقیب و غیر رقیب، سرمایه‌گذاری‌های مشترک، روابط خریدار-فراهم‌کننده و پیمان/ اتحادهای استراتژیک امکان پذیر هستند.

۹. ساختار هزینه‌ها: عملیاتی کردن مدل‌های کسب و کار مختلف چه هزینه‌هایی را در بر دارد. معمولا کسب و کارها چیزی بین هزینه‌محور و ارزش‌محور هستند. ساختار هزینه‌ها دارای خصیصه‌های: هزینه‌های ثابت، هزینه‌های متغییر، اقتصاد مقیاس (کاهش هزینه با افزایش تعداد) و اقتصاد محدوده (کاهش هزینه با افزایش محدوده کاری) است.

بوم مدل کسب و کار چیست؟

در این مطلب می پردازیم به توضیحاتی درمورد بوم مدل کسب و کار ، همراه ما باشید .

بوم مدل کسب و کار به انگلیسی Business Model Canvas ابزاری استراتژیک و مدیریتی بوده که به کاربران کمک می کند تا مدل بیزینس خود را شرح دهند، سپس طراحی های لازم را انجام داده و تغییرات را اجرا کنند.

بوم مدل کسب و کار چیست؟

بوم مدل کسب و کار ابزاری تصویری ، قدرتمند و در عین حال ساده می باشد که شامل توصیفاتی از ۹ بخش سازنده مدل کسب و کار است. این ۹ بخش به ترتیب زیر می باشد:

بوم مدل کسب و کار

بوم مدل کسب و کار چیست

در ادامه با لاین استور همراه باشید تا به معرفی این بخش ها بپردازیم :

۱. بخش مشتریان: مشتریان مختلف می توانند بر اساس خواسته هایشان طبقه بندی شوند. این طبقه بندی شامل: گوشه بازار، بازار انبوه، بخش بندی شده، متنوع و بازار چند وجهی است.

۲. ارزش پیشنهادی: این بخش به این موضوع می پردازد که به هر بخش از مشتریان چه ارزش و خدمتی را ارائه می‌کنید؟ ارزش های پیشنهادی شما می بایست برند شما را از رقیبانتان متفاوت کند.

دقت داشته باشید که ارزش پیشنهادی شما می تواند ارزش را از روش های کمی و کیفی مانند : طراحی، قیمت، برند، خوش نامی، کاهش هزینه ها، تازگی، دسترسی پذیری، عملکرد، سفارشی سازی، انجام رساندن کار، کاهش ریسک و راحتی و آسایش فراهم کند.

۳. کانال های توزیع: شرکت ها می توانند ارزش پیشنهادی را از طریق کانال‌های توزیعی به مشتریان برسانند. دسترسی به مشتریان از سه طریق قابل انجام است. روش اول خود شرکت می‌تواند از طریق کانال‌ها به مشتریان دسترسی داشته باشد. در روش دوم شرکت از کانال های شرکای تجاری اش این کار را انجام می دهد و در روش سوم شرکت ها هم از طریق کانال های خود و هم از طریق کانال های شرکای تجاری به مشتریان دسترسی پیدا خواهند کرد.

بوم مدل کسب و کار

بوم مدل کسب و کار چیست

۴. ارتباط با مشتریان: حفظ ارتباط با مشتریان برای موفقیت شرکت یک امر الزامی است. ارتباط با مشتریان به شکل های مختلفی صورت میگیرد، از جمله این شکل ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

کمک های شخصی، کمک شخصی اختصاصی، سرویس‌های خودکار، سلف سرویس، جوامع کاربری و خلق مشترک.

۵. جریان درآمد: موضوع این بخش توضیحاتی مبنی بر چگونگی کسب درآمد شرکت ها از هر بخش از مشتریان است. روش‌های مختلفی برای ایجاد جریان درآمدی وجود دارد که شامل: فروش دارایی، حق استفاده، اجاره یا قرض، حق اشتراک یا عضویت، حق استفاده از مجوز و امتیازها، تبلیغات و حق کارگزاری است.

۶. منابع اصلی: به منابعی اطلاق می شود که جهت خلق ارزش برای مشتریان ضروری هستند. این منابع جزو دارایی های شرکت محسوب شده و شامل منابع انسانی، مالی، فیزیکی یا معنوی می باشد.

۷. فعالیت‌های اصلی: با ذکر یک سوال به توضیح این بخش می پردازیم : مهمترین فعالیت شرکت برای اجرای ارزش های پیشنهای چه هستند؟

۸. شرکای کلیدی: معمولاً شرکت‌ها برای بهبود عملیات و کاهش ریسک با برخی دیگر از شرکت ها مشارکت های تجاری انجام می دهند. این مشارکت‌ها به روش‌های زیر امکان پذیرند:

همکاری استراتژیک با شرکت های رقیب و غیررقیب، سرمایه‌گذاری های مشترک، روابط خریدار-فراهم‌کننده، پیمان و اتحاد های استراتژیک

۹. ساختار هزینه‌ها: برآورد هزینه اجرای مدل های مختلف کسب و کار مربوط به این بخش می باشد. معمولا کسب و کارها چیزی بین هزینه محور و ارزش محور هستند. ساختار هزینه ها دارای ویژگی های زیر است:

هزینه‌های ثابت و متغیر، اقتصاد مقیاس به معنی کاهش هزینه ها با افزایش تعداد و نیز اقتصاد محدوده به معنی کاهش هزینه با افزایش محدوده کاری

بوم مدل کسب و کار

بوم مدل کسب و کار

بوم مدل کسب و کار یک ابزار مدیریت استراتژیک متشکل از 9 بخش است که شامل این موارد می شود: بخش مشتریان، ارتباط با مشتری، کانال توزیع، ارزش پیشنهادی، فعالیت های کلیدی، شرکای کلیدی، مشارکت های کلیدی، جریان های درآمدی و ساختار هزینه. سمت راست بوم BMC روی مشتری (عامل خارجی) متمرکز است، در حالی که، سمت چپ بوم به کسب و کار (عامل داخلی) توجه دارد. در قسمت پروفایل مشتری درک واضح تری از مشتری پیدا می کنید. هر کدام از بخش های مذکور، معنای متفاوتی دارند که هرکدام به تفصیل مورد بررسی قرار می گیرند.

بوم مدل کسب و کار

بی تردید این مدل، برای طراحی مدل کسب و کار جز بهترین و معروف ترین ها است. این مدل به علت سادگی، توانایی بالقوه ی بیان نوع کسب و کار را دارا است.

مشتریان

ارزش پیشنهادی (Value Proposition)

ارزش پیشنهادی که در مرکز بوم مدل کسب و کار قرار دارد، در واقع همان ویژگی های منحصر بفرد کسب و کار شما را مشخص می کند. همان عواملی که باعث می شوند مشتری، شما و کسب و کار شما را به دیگران ترجیح دهد. در واقع برای پرکردن این بخش باید مجموعه ای از محصولات و خدمات را در این بخش قرار دهید که نیاز مشتریان را برطرف می کند و برای آن ها ارزش تلقی می گردد.

بخش سمت راست به مشتری اختصاص دارد. در این بخش از بوم مدل کسب و کار به سوالاتی نظیر مشتریان ما چه کسانی هستند، از چه طرقی با آن ها در ارتباط هستیم، محصول یا خدمت مان را با چه کانال و روشی به آن ها می رسانیم و در نهایت درآمد ما از آن ها به چه صورت است را پاسخ می­دهیم.

بخش مشتریان (Customer Segment)

تقسیم بندی مشتری می تواند مشتری را به گروه هایی تقسیم کند که از نظر سن، جنس، علایق و عادت های مصرفی مشابه یکدیگر هستند. در این بخش باید شما پاسخ دهید که مشتری شما کیست؟ توجه کنید در توصیف این بخش از کلمه ی Customer Segment استفاده شده است نه Customer. بنابراین ما به دنبال “ویژگی های مشترک مشتریان” هستیم نه “مشتریان خاص”. باید آگاهانه به دنبال مشتریانی باشیم که بین خیل عظیم محصولات و خدمات مختلف، روی کسب و کار ما دست گذاشته اند. این قسمت از این نظر حائز اهمیت است که در نوع محصول و خدمت ما می ­تواند تاثیرگذار باشد.

مواردی که باید هنگام تعیین بخشهای مشتری خود در نظر بگیرید:

  • ما برای چه کسی مشکل را حل می کنیم؟
  • افرادی که ارزش پیشنهادی من را ارزیابی خواهند کرد چه کسانی هستند؟
  • آیا آنها تجارت دیگری هستند؟ اگر چنین است، ویژگی های آن مشاغل چیست؟
  • یا آیا آنها افراد دیگری هستند؟
  • آیا ارزش پیشنهادی من مورد پسند مردان/زنان قرار می گیرد یا هر دو؟
  • آیا برای جوانان 20 تا 30 ساله یا نوجوانان جذاب است؟
  • خصوصیات افرادی که به دنبال پیشنهاد ارزش من هستند چیست؟

مورد دیگر برای سنجش و درک، اندازه بازار و تعداد افراد بخش مشتری است. این به شما کمک می کند بازار خود را از منظر خرد و کلان درک کنید.

کانال های توزیع

ارتباط با مشتریان (Customer Relation)

این بخش از بوم مدل کسب و کار، نحوه ی ارتباط با مشتری را مشخص می کند. روابط مشتری با نحوه تعامل یک تجارت با مشتریان خود تعریف می شود. باید تعیین کنید مشتری کسب و کار شما چه جایگاهی دارد و چگونه در تصمیم گیری او نقش دارید. خدمات پس از فروش مشتری شما چگونه است؟ چگونه موارد مربوط به آنان را پیگیری می کنید؟ آیا شما شخصاً با آنها ملاقات می کنید؟ یا از طریق تلفن؟ یا اینکه تجارت شما عمدتا بصورت آنلاین انجام می شود بنابراین رابطه نیز آنلاین خواهد بود؟ تمامی این سوال ها و پاسخ آن ها کمک شایانی به پیشبرد اهداف سازمان می کند.

برخی از نمونه های ارتباط با مشتری عبارتند از:

  • حضوری
  • پیمانکاران شخص ثالث
  • تلفنی
  • کانال های توزیع (Channels)

تمامی راه­های رساندن محصول یا خدمت به دست مشتریان در این دسته قرار می­گیرد. تفاوتی ندارد که مشتری شما از طریق سایت، اپلیکیشن و شبکه های مجازی با شما در ارتباط است یا به صورت حضوری به شما مراجعه می­کند یا حتی ما به او مراجعه می کنیم. مهم این است که انواع و اقسام کانال های ارتباطی، پل بین کسب و کار و مشتری است و نقش مهمی در تجربه مشتری دارد. پس کانال ها راه هایی هستند که مشتری شما از طریق آنها با تجارت شما تماس گرفته و بخشی از چرخه فروش شما می شود.

سوالات خوبی که می توانید هنگام شناسایی کانال های دسترسی به مشتریان خود بپرسید:

  • چگونه قرار است در مورد پیشنهاد ارزش خود به بخش مشتری بگوییم؟
  • مشتری های ما کجا هستند؟
  • آیا آنها در شبکه های اجتماعی هستند؟
  • آیا آنها ماشین رانده و رادیو گوش می دهند؟
  • آیا آنها در یک مراسم یا کنفرانس خاص شرکت می کنند؟

نمونه هایی از کانال های ارتباطی به صورت زیر است:

  • شبکه های اجتماعی
  • کنفرانس ها
  • نامه الکترونیکی (بازاریابی از طریق ایمیل)
  • شبکه سازی
  • بازاریابی موتور جستجو
  • بهینه سازی موتور جستجو
  • جریان درآمدی (Revenue Stream)

جریان درآمدی در واقع روش درآمدزایی شرکت را روشن می کند. تمامی کسب و کارها تلاش خود را جهت افزایش درآمد به کار می بندند. بنابراین در این قسمت باید تمامی روش های جریان درآمد همراه با میزان دریافت هزینه به دست آید.

جریان درآمد روشی است که از طریق آن تجارت شما پیشنهاد ارزش یا راه حل مشکل مشتری را به سود مالی تبدیل می کند.

اما چگونه می توانید درآمد کسب کنید؟ در اینجا چندین مدل درآمد مختلف وجود دارد:

  • پرداخت پول به ازای هر محصول
  • هزینه برای خدمات
  • نرخ ثابت ارائه محصول
  • اشتراکی
  • سود سهام

سمت چپ بوم مدل کسب و کار به شرکت، سازمان و در واقع کسب و کار شما اشاره دارد. بنابراین در این بخش باید مشخص کنید ماهیت اصلی و فعالیت های کلیدی سازمان کدام هستند. منابع کسب و کار از قبیل منابع مالی و منابع انسانی را روشن کنید. شرکای کلیدی، خواه بیرون از سازمان و خواه داخل سازمان را مشخص نمایید.

فعالیت های کلیدی (Key Activities)

فعالیت های کلیدی شما اقداماتی است که تجارت شما برای دستیابی به ارزش پیشنهادی برای مشتریان انجام می دهد. در یک کسب و کار، عموما برخی فعالیت ها نقش کلیدی تری برای انجام رسالت شرکت دارند و در واقع بنیه و اساس کسب و کار را شکل می دهند. فعالیت هایی را می توان در این دسته جای داد که در صورت حذف آن ها گویی کل کسب و کار حذف می شود. در واقع به عنوان مثال فعالیت کلیدی یک بانک، اعتماد سازی و جلب اطمینان مردم و رفع نیازهای نقل و انتقال مالی آنان است.

سوالاتی که باید از خود بپرسید تا بتوانید این بخش را پر کنید:

  • چه فعالیت هایی برای دستیابی به ارزش پیشنهادی برای مشتری انجام می شود؟
  • منبع مورد استفاده چیست؟
  • زمان رسیدن به محصول چقدر است؟
  • تجربه و تخصص ما برای رفع نیاز مشتری چقدر است؟
  • توزیع محصول به چه صورت است؟
  • منابع کلیدی (Key Resources)

در این بخش منابع کلیدی که برای حیات کسب و کار و ضروری است و تحقق اهداف بدون آن ها میسر نباشد را لیست می کنیم. برای دانستن این منابع کافی است بررسی کنیم در صورت حذف آن ها، همچنان کسب و کار قادر به ادامه کارخواهد بود؟ در صورتی که پاسخ منفی باشد، فاکتور مورد نظر وارد بخش منابع کلیدی می شود. باید فکر کنید که برای دستیابی به فعالیتهای اصلی تجارت به چه منابعی نیاز است؟ این منابع همان چیزی است که عملاً برای انجام فعالیت / فعالیتهای تجاری شما مورد نیاز است از جمله: فضای اداری، کامپیوترها، افراد (کارکنان)، اتصال اینترنت، اتومبیل و…

اما به صورت کلی می توان منابع را به چهار دسته زیر تقسیم کرد:

اولین منبع لازم برای راه اندازی یک کسب و کار، منبع مالی است. این منبع مالی باید شفاف و واضح باشد. یعنی مشخص باشد، در سال اول چه میزان منبع مالی جهت تامین کسب و کار لازم است. به عنوان مثال برای سه ماه ابتدایی کسب و کار نیاز به بیست میلیون تومان منبع، برای سه ماه ثانویه نیاز به سی میلیون تومان و به همین ترتیب تا انتهای سال به منابع مشخصی نیاز داریم. در این حال باید در نظر داشت این منابع از کجا می توانند حاصل شوند، وام های بانکی، اعتبارات، فروش اوراق قرضه، درآمدهای سازمان و…

بدون منابع انسانی حیات سازمان غیر ممکن است. منابع انسانی می توانند نقش های متفاوتی را در یک سازمان به عهده بگیرند. به عنوان مثال یک شرکت مشاوره کسب و کار به افرادی نیاز دارد که بتوانند هر کدام در یک حوزه به توسعه سازمان کمک کنند. همچنین به کارمندان بخش اداری، مالی و کارپرداز نیز نیاز دارد. اما برای یک شرکت تولید نرم افزار، مهندسین It و بازاریابان، موثرتر واقع می شوند. جذب منابع انسانی خوب، نیاز به تجربه و مهارت بالایی دارد. نگهداشت این منابع نیز نیاز به برنامه ریزی درست و تعیین درست مسئولیت ها دارد.

همانطور که از اسم این منابع پیدا است، منابع فیزیکی می توانند هر کدام از اشیاء لازم برای پیشبرد کارهای سازمان باشند، از لوازم التحریر تا وسایل حمل و نقل در این دسته جای می گیرند. تعیین دقیق این موارد نیز حائز اهمیت است.

دانش و تجربه افراد سازمان نقش بسزایی در بین منابع سازمان دارند. هرچند ممکن است این منابع در نگاه اول به چشم نیایند اما از منابع مهم هر کسب و کار به شمار می روند.

شرکای کلیدی (Key Partners)

شرکای کلیدی لیستی از سایر شرکت ها / تأمین کنندگان و… است که ممکن است برای دستیابی به فعالیت های بوم کسب و کار چیست؟ اصلی خود و ارائه ارزش به مشتری نیاز داشته باشید. این به حوزه “اگر تجارت من نتواند به تنهایی ارزش پیشنهادی را بدست آورد، به چه شخص دیگری برای انجام آن احتیاج دارم؟” می پردازد.

به عنوان مثال “اگر من به مشتری مواد غذایی بفروشم، ممکن است به یک نانوای محلی برای تهیه نان تازه فروشگاه خود احتیاج داشته باشم.”

شرکای کلیدی در واقع شبکه ی ارتباطی سازمان با سایر کسب و کارها است. از آنجا که برای پیشبرد اهداف سازمان نیاز است بعضی کارها را به صورت برون سپاری انجام دهیم تا بتوانیم در هزینه، وقت و انرژی صرفه جویی کنیم، شرکای ما می توانند در بیرون از سازمان باشند. به عنوان مثال یک شرکت مشاوره ی کسب و کار می تواند مدیریت سایت و یا شبکه ی اجتماعی خود را برون سپاری کند و شرکت هایی که قبول مسئولیت می کنند شرکای کلیدی هستند.

ساختار هزینه (Cost Structure)

در یک سازمان، ساختار هزینه بسیار مهم است. ساختار هزینه سهم هزینه های بوم کسب و کار چیست؟ مختلف کسب و کار را محاسبه می کند. به عنوان مثال در یک کارخانه تولید لبنیات، ممکن است هزینه ی تبلیغات شیر اورگانیک بیشتر از شیر غیر اورگانیک باشد.

چرا باید از بوم مدل کسب و کار استفاده کنیم؟

  • چون در یک نگاه، تصویر کلی از ایده ی شکل گیری یک کسب و کار به ما ارائه می دهد.
  • این امکان را می دهد درک درستی از تجارت داشته باشیم و فرآیند ایجاد ارتباط بین ایده و چگونگی تبدیل آن به یک کسب و کار نهایی را طی کنیم.
  • امکان این را فراهم می کند که درک کنید نوع تصمیم گیری مشتری بر سیستم شما چه تأثیری می گذارد.

بوم مدل کسب و کار الگویی مناسب جهت تدوین یک مدل کسب وکاری جدید یا ثبت مدل فعلی مورد استفاده در کسب وکار است.

بوم کسب و کار

بوم کسب و کار یک ابزار برای به تصویر در آوردین مفاهیهم و استراتژی های کسب و کار است .کسب و کار یک مفهوم انتزاعی است. بنابراین برای به‌تصویردرآوردن آن، به یک ابزار احتیاج داریم. به‌تازگی سازمان‌ها مخصوصاً استارتاپ‌ها از این وسیله همانند طرح کسب و کار(business plan) که قدمت بیشتری دارد، استفاده می‌کنند.

بوم مدل کسب وکار (business model canvas)، یک متدولوژی جامع است که با آن مدل کسب و کار را توصیف، طراحی و برنامه‌ریزی می‌کنیم و یا آن را در ارتباط با افراد به چالش می‌کشیم و تغییر می‌دهیم.

اینکه بوم یک ابزار استراتژیک محسوب می‌شود به چه معناست؟

بوم مدل کسب وکار، این ابزار مدیریتی و کارآفرینانه استراتژیک به ما کمک می‌کند تا کل مدل کسب و کارمان را در یک نگاه الگوسازی و مدل سازی کنیم و بطور مستمر بازبینی نماییم.

بسیاری از اجزاء در بوم کسب و کار وجود دارد که مدیران تا کنون برنامه مدونی در مورد آن ندارند. زوایای پنهانی وجود دارد که با تدوین بوم کسب و کار برای ما زیر ذره بین قرار خواهد گرفت. لذا با تدوین آن، زوایای پنهان کسب و کار برای ما آشکار می شود. نکته مهم آنست که در شرایط فعلی ، با توجه به رقابتی شدن کسب و کارها، بسیار مهم است که مدل های کسب و کار نوآورانه باشد. به عنوان مثال در بخش جریان درآمدی ، بسیاری از مجموعه ها در نگاه اول، جریان درآمدی را ناشی از فروش محصول یا خدمات خود تصور می کنند. در صورتیکه با تکنیکهای خلق جریان درآمدی ، ممکن است به این نکته دست یابید که می توانید علاوه بر عملیات اصلی مجموعه، جریان های درآمدی بسیاری را برای خود خلق نمایید.

برای یک کسب و کار بیزینس‌مدل‌ها الگوهای اولیه را جهت رقابت در بازار می‌سازند. این الگوها چشم‌اندازهایی را در سه بخش ایجاد می‌کنند.

  • در بخش اقتصادی، چگونگی دستیابی شرکت به پول و سودآوری؛
  • در بخش عملیاتی، چگونگی کار بازیکنان داخلی (منابع انسانی شرکت) و بازیکنان خارجی (ذی‌نفعان از جمله مشتریان، تأمین‌کنندگان و سرمایه‌گذاران)؛
  • در بخش استراتژیک، ایجاد راهبردها با استفاده از فرصت‌های بازار و نحوه ارتباط با آن.

از دیدگاه هنری چسبرو تئوریزه منافع اقتصادی بنگاه از محل فناوری هایش، بیش از آن که ریشه در ویژگیهای خود فناوری داشته باشد، در گرو گزینش مدل کسب و کار مناسب است.

چگونه می‌توان در یک نگاه کلی، از مدل کسب و کار خود تصویرسازی کرد؟

آیا این ابزار تنها مناسب استارتاپ‌ها و کسب و کارهای کوچک است یا در حال حاضر توسط کمپانی‌های بزرگ نیز به کار گرفته میشود؟

استفاده از بوم مدل کسب و کار بدین صورت است که فکری را که درباره کل استارتاپ یا بزینس خود در ذهن داریم با دیگران درمیان می‌گذاریم و این تنها در حد یک فکر باقی نمی‌ماند و می‌توانیم آن را به تصویر دربیاوریم و با همکاران، مدیران و زیردستان به اشتراک بگذاریم و آنها را در یک مسیر با خود همراه کنیم تا به هدف کسب و کارمان برسیم.

کارآفرینان و استارتاپ‌های تازه‌‌نفس و دانشجویان و پژوهشگران و مشاوران کسب و کار با استفاده از این ابزار، کسب و کار خود را ایجاد و بازنگری کرده، توسعه داده و با مفهوم منسجم، مسائل مربوط به آن را تحلیل می‌کنند.

بوم کسب و کار مناسب چه افرادی و کسب و کارها و یا چه سازمانهایی مهم است؟

می توان گفت که هر شخصی که در عرصه کسب و کار فعالیت می‌کند.برای نمونه، فارغ‌التحصیلان رشته‌های مدیریت مخصوصاً MBA و دیجیتال مارکترها گزینه‌های شاخصی هستند که یادگیری ابزار بوم مدل کسب و کار به آنها شدیداً توصیه میشود.

این بوم شامل یک جدول است که بخش‌های مختلف یک بیزینس را معرفی میکند.
از مشهورترین بوم مدل کسب و کار که در اکثر شرکت‌های موفق جهان و رویدادهای استارتاپی از آن استفاده می‌کنند، مربوط به شخصی به نام الکساندر استروالدر می‌باشد که به بوم کسب و کار چیست؟ عنوان الگوی راهنما برای جهت‌دهی مسیر کارشان بکار گرفته می‌شود.

اجزای بوم کسب و کار استروالدر:

بوم کسب و کار شامل ۹ بخش به شرح شکل ذیل می باشد.

۱- بخش بندی مشتریان Customer Segments

برای چه کسانی ارزش تولید می‌کنیم؟ و مشخص می‌کنیم شخص ،گروه یا ارگانی که قصد استفاده از محصول و یا سرویس ما را دارند چه ویژگی ها و خصوصیاتی دارند؟ از جمله راههای شناخت مشتری تست شخصیت شناسی دیسک میتوان استفاده کرد.

شاید به این جمله باور نداشته باشید؛ اما متخصصان و خبرگان بازار می دانند که محصول یک شرکت برای همه مصرف کنندگان کاربرد ندارد!!

محصول یا خدمتی که عرضه می کنیم، برای همه بازار مناسب نخواهد بود؛

در طول سالیانی که در عرصه مشاوره کسب و کار فعالیت داشته ام، در بسیاری از موارد، زمانی که از یک مالک کسب و کار سوال می شود محصول شما برای چه گروهی از جامعه است؟ در پاسخ می گوید برای همه!! این پاسخ بسیار تعجب آور است!

نمونه های مختلف آن را در بازار مشاهده می کنیم! همه افراد یک خودروی پراید نمی خرند ، در حالی که همه یک خودروی بنز نمی خرند! شاید تصور کنید این مثال مصداق ندارد. چون قیمت های دو خودرو بسیار متفاوت است. در مثال دیگر خریداران تویوتا با خریداران خودروی مزدا بسیار متفاوتند. در واقع هریک ارزشهای خاص خود را مد نظر دارند.

این بحث بطور مفصل در فرایند جایگاه یابی یا positioning مورد بررسی قرار می گیرد.

به هر حال به خاطر داشته باشید که بخش های خریداران یک برند ، باید قابل توصیف باشد. شما می توانید به روشهای مختلف نظیر جغرافیا، ویژگیهای سنی، ویژگیهای شغلی، ویژگیهای رفتاری و عادات اجتماعی، سبک زندگی و سایر روش های معمول مشتریان خود را دسته بندی کنید و پس از آن باید تلاشهای بازاریابی شما متمرکز بر گروه تعیین شده باشد.

اگر دسترسی به دیتای سازمان دارید، می توانید این گروه بندی را بصورت دستی و یا با بهره گیری از نرم افزارهایی مانند POWER BI انجام دهید. در صورتیکه هنوز دیتایی جمع آوری نشده است و یا سازمان شما تازه تاسیس است، کار کمی سخت تر است و می باید با مطالعات بازار و بهره مندی از نظرات خبرگان و شهود، این بخش بندی را انجام دهید و در نهایت پس از مدتی آنرا مورد بازبینی قرار دهید.

۲- ارزش پیشنهادی Value Proposition

در این بخش از بوم کسب و کار به طراحی ارزش ارائه شده به مشتریان می پردازیم.

چه کمکی به آنها می‌کنیم؟چه مشکلی را برایشان حل می‌کنیم که در کنار سایر محصولات، متفاوت به نظر برسد؟

چرا باید مشتری ما را به دیگران ترجیح دهد؟ قیمت مناسب، کیفیت بهتر، خلاقیت در تولید و یا حتی نحوه برخورد مناسب؟

۳- ارتباط با مشتریان Customer Relationship

در این بخش از بوم مدل کسب و کار برنامه و نوع فعالیت‌هایی که در راستای حفظ رضایت مشتری و پیگیری مشکلات مشتری را مشخص می کنیم.

آیا نحوه این ارتباطات با سایر اجزای مدل کسب و کار ما هماهنگ شده‌ است؟

ما چه نوع ارتباطی را با هر یک از مشتریان می‌توانیم برقرار و حفظ کنیم؟

کدام یک از روابط را ایجاد کرده‌ایم؟

۴- کانال های توزیع

کانال های توزیع واسطه های ارتباطی میان یک شرکت و مشتریان هستند و نقش مهمی در تجربه مشتریان ایفا می کنند

از چه متدها و روش‌هایی برای رساندن محصول و ارزش پیشنهادی به دست مشتری و مخاطب خود استفاده می‌کنیم؟

در این بخش از بوم مدل کسب و کار، ما باید مشخص کنیم که ارزش پیشنهادی موردنظر خود را با چه وسیله‌ای به مشتریان ارائه می‌دهیم؟

۵- فعالیت های کلیدی Key Activities

در این بخش مشخص می‌کنیم مهمترین فعالیت‌هایی که برای اجرای یک پروژه و طی‌ مسیر آن انجام می‌دهیم، چیست؟

کلیدی ترین فعالیت های ما برای تولید و توزیع ارزش پیشنهادی، کانال های ارتباط با مشتری و ایجاد جریان درآمدی چیست؟ مانند تبلیغات، بازاریابی، طراحی، R&D و …

۶- منابع کلیدی Key Resources

به چه منابع اصلی و ضروری مالی، انسانی، تجهیزات و … نیاز داریم؟

چنانچه ارزش پیشنهادی خاص خود را داریم، این ارزش پیشنهادی به چه منابع کلیدی احتیاج دارد؟ اگر در مجموعه ما ، ارتباط با مشتریان به گونه ای خاص طراحی شده است، نیاز مند چه منابعی است ؟

برای پاسخ به این سوال باید ببینیم آیا بدون آن منبع، قادر به ادامه مسیر هستیم یا خیر؟

منابع مالی، منابع انسانی و نیرو های خاص و آموزش دیده، دانش فنی و … می توانند به عنوان منابع کلیدی بوم کسب و کار چیست؟ مطرح گردند

در کل می توان گفت منابع کلیدی ممکن است در گروه های زیر قرار گیرد.

منابع کلیدی فیزیکی : دو ویژگی اصلی این گروه ، انست که سرمایه بر می باشد و نیز بیزنس ما مبتنی بر وجود آن می باشد.

منابع کلیدی معنوی : دانش خاصی که نزد سازمان است، برند ، حق اختراع ، اطلاعات و داده ها و … نمونه هایی از منابع کلیدی معنوی است. ایجاد و توسعه این منابع تا حدی سخت به نظر می رسد. چرا که قابل لمس نیستند. اما در صورت سرمایه گذاری بر روی آن، ارزش قابل قبولی نصیب شرکت خواهد شد.

منابع کلیدی انسانی: منابع انسانی، به ویژه منابع انسانی کارآمد در تمام سازمانها ارزشمند هستند. اما گاهی به سبب ماهیت کار، به عنوان یک منبع کلیدی مطرح می گردند.

منابع مالی : منابع مالی نیز می تواند به گونه ای به عنوان یک منبع کلیدی فرض گردد.

نمونه های فوق مثال هایی از منابع کلیدی یک کسب و کار است. اما بدون شک، منابع کلیدی ، محدود به موارد فوق نمی باشد.

۷- شرکای کلیدی Key Partners

برای بهینه کردن مدل کسب و کار، کاستن ریسک و کسب منابع و استفاده از فعالیت های کلیدی، بسیاری از شرکتها اقدام به ایجاد ائتلاف هایی می نمایند.

در این بخش عنصر مهم آنست که ممکن است از طریق ائتلاف، امکان خلق ارزش بیشتر برای مشتریان میسر گردد.

۸- جریان درآمد زایی Revenue Streams

تمام تلاش ما در کسب و کار، خلق ثروت است! این بخش به برنامه های ما به خلق جریان های درآمدی می پردازد.

تمام عواملی که مشتریان حاضر به پرداخت بخاطر آن هستند می بایست در این بخش بررسی گردد. ممکن است مشتریان بابت خدمات ما حاضر به پرداخت حق اشتراک ماهانه یا سالیانه باشند. شاید اطلاعاتی که در پروسه کاری استفاده می شود ذی قیمت است و مشتریان حاضر به پرداخت برای آن هستند.

۹- ساختار هزینه

هزینه خلق و ارائه ارزش، حفظ ارتباط با مشتریان و ایجاد درآمد چقدر است؟

در این بخش از بوم کسب و کار باید هزینه های انجام پروژه از زمان شکل گیری یک ایده تا شروع و پیاده سازی سیستم را لیست کنیم که عمدتا به دو بخش هزینه های ثابت و متغیر تقسیم می گردد. مثالی از هزینه های ثابت حقوق کارمندان و اجاره و نمونه ای برای هزینه های متغیر، تبلیغات و هزینه تولید محصول می باشد.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا