داد و ستد فارکس در ایران

بررسی حکم شرعی معامله در بورس

چرا قمار حرام است؟

احکام شرعی معاملات روز با محوریت بازار بورس بررسی شد

شفقنا- نشست «احکام شرعی معاملات روز با محوریت بازار بورس» به همت مرکز آموزش های کاربردی معاونت فرهنگی و تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی به صورت آنلاین برگزار شد.

به گزارش شفقنا، حجت الاسلام علوی در اولین نشست «احکام شرعی معاملات روز با محوریت بازار بورس» که به صورت آنلاین و به همت مرکز آموزش های کاربردی معاونت فرهنگی و تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی برگزار شد، به تبیین احکام شرعی مربوط به خرید و فروش سهام پرداخت و اظهار داشت: افراد از دو طریق سود سالانه و سود افزایش قیمت می توانند در بورس کسب درآمد داشته باشند؛ اگر چه سود بازار بورس ریسک دارد اما سود ریسکی به حلال بودن آن ضرری نمی رساند.

او گفت: سهم گردانی و دلالی در بازار بورس و همچنین استفاده از کدهای افراد دیگر برای خرید و فروش سهام به غیر از بستگان درجه یک، تخلف معاملاتی محسوب می شود؛ البته این اعمال، مشکل شرعی ندارد؛ استفاده از پول دیگران و فعالیت به عنوان واسطه در بازار بورس اشکالی ندارد؛ منتها باید افراد دقت داشته باشند که حکم این فعالیت ها، حکم مضاربه است و در قرارداد باید درصد درآمد و تقسیم سود معلوم باشد.

کارشناس احکام معاملات با بیان اینکه اگر بخشی از سرمایه یا درآمد شرکت حرام باشد، خرید و فروش سهام آن اشکال خواهد داشت، تصریح کرد: در خصوص سهام بانکی نیز اگر کسی اطلاع داشته باشد که قسمتی از معاملات بانک ها شرعی نیست، خرید و فروش برای او اشکال خواهد داشت؛ اما اگر این یقین نداشته باشد، معاملات او بی اشکال خواهد بود.

او افزود: گاهی افراد با دریافت رانت اطلاعات مخفی عده ای را به خرید یا فروش سهم خاصی می کشانند و ارزش آن را بالا یا پایین می برند؛ این کار از لحاظ قانونی در همه بازارهای دنیا، تخلف محسوب می شود؛ کشاندن افراد به سمت خرید یک سهم بدون اینکه آن سهم ارزش واقعی داشته باشد، موجب غرر سهامداران می شود.

علوی، خرید و فروش سهام ممتاز را در بورس نیز بدون اشکال دانست و اظهار داشت: در بازار بورس علاوه بر سهام عادی، سهام ممتازی نیز وجود دارد که به فروش می رسد؛ سهام ممتاز سود تعیین شده دارد و برای جذب مشتری سود قطعی برای آن در نظر گرفته می شود بررسی حکم شرعی معامله در بورس و قبل از سود سهام عادی پرداخت می شود؛ تنها فرق سهم ممتاز با اوراق قرضه در این است که فقط در صورتی سود سهم ممتاز پرداخت می شود که شرکت سودی داشته باشد.

او با بیان این که می توان از ظرفیت های بازار بورس برای مشکل تأمین مالی اقتصاد کشور و امور خیریه استفاده کرد، گفت: بازار بورس در صورت طراحی اوراق متعدد و رعایت مسائل شرعی، از ظرفیت خوبی برای مشکل تأمین مالی اقتصاد کشور و امور خیریه برخوردار است و مردم نیز می توانند در این بازار، بدون مشکل شرعی از اموال خود، سود ببرند که لازمه آن طراحی قوی و نظارت کافی شورای فقهی بورس است.

کارشناس احکام معاملات تصریح کرد: از چند سال پیش اوراق سکوک اسلامی در بورس های کشورهای اسلامی از جمله در کشور ایران مرسوم شده است؛ یک سری از این اوراق، ابزار غیر انتفاعی، مانند ابزار سکوک وقف هستند؛ کسانی که می خواهد در امور خیر مشارکت کند، اما پول آن چنانی ندارند، می توانند از این امکان استفاده کنند.

او افزود: پس از محاسبه هزینه امر خیر مانند ساخت بیمارستان به مقدار لازم اوراق آن در بورس منتشر می شود و سهامداران با خرید اوراق به سازمان یا مرکز سازنده بیمارستان وکالت می دهند که پس از ساخت بیمارستان، آن را جهت اعلام شده، وقف کند؛ در بررسی حکم شرعی معامله در بورس بازار ثانویه هم کسانی که جا مانده اند، می توانند اوراق را از خیرین سابق بخرند و سبب سرپا شدن مؤسسات خیریه شوند؛ بازار بورس چند تجربه موفق این چنینی داشته که انتفاعی برای خریدار نداشته اما کار خیر در آن صورت گرفت.

علوی، عرضه اوراق قرض الحسنه را یکی دیگر از مزایای بورس برای انجام امور خیریه دانست و اظهار داشت: در گذشته، روحانی محل برای انجام امور خیریه، از بازاریان دعوت و برای جمع آوری پول از آنها درخواست قرض می کرد؛ ولی افراد به راحتی ارقام بالا را قرض نمی دادند چرا که می خواستند پول آن ها در گردش باشد.

او با بیان اینکه در بورس علاوه بر عدم رکود سرمایه سهامداران مردم عادی نیز می توانند در این امور خیریه به میزان توانایی خود مشارکت کنند، گفت: حال اگر افراد زیادی برای دریافت پول خود مراجعه کنند، برای جلوگیری از فشار فروش می توان راه هایی را در نظر گرفت که یکی از این راه ها، تعیین جایزه در سال دوم عرضه است که باعث نگهداری اوراق در نزد سهامداران می شود؛ البته خرید اوراق نباید مشروط به جایزه باشد، چرا که در این صورت حکم ربا پیدا می کند.

کارشناس احکام معاملات تصریح کرد: با عرضه و خرید اوراق قرض الحسنه، سرمایه سهامداران علاوه بر صرف در امور خیر، در گردش باقی می ماند و مؤسسه منتشر کننده اوراق نیز می تواند با سرمایه جمع شده، نیازهای خود را برطرف کند و به تدریج با دست آوردن بودجه از طرق دیگر اوراق به فروش رفته را از سهامداران خریداری و جمع کند.

او افزود: علاوه بر ابزار غیر انتفاعی، ابزارهای انتفاعی نیز در بورس پیش بینی شده که اوراق اجاره یکی از این ابزارهاست که گاهی برای تأمین سرمایه و گاهی برای بازخرید دارایی از آن استفاده می شود.

علوی در پاسخ به این سؤال که آیا تخلفات قانونی در بازار بورس، اشکال شرعی دارد؟ اظهار داشت: نظر مراجع تقلید در این خصوص متفاوت است؛ برخی از آقایان تخلفات قانونی که موجب اختلال نظام شود را جایز نمی دانند؛ برخی دیگر نیز مخالفت با قوانین مصوب کشور را غیر جایز عنوان می کنند و البته عده ای از مراجع نیز تخلفی را که به دیگری ضرر برساند را دارای اشکال می دانند و هر کس باید به نظر مرجع تقلید خود مراجعه کند.

او خاطرنشان کرد: برای بازخرید دارایی های دولت نیز می توان اوراق مختلفی را عرضه کرد؛ به عنوان مثال، دولت برای تأمین نیازهای خود نیروگاه یا ساختمان خود را پس از فروش به سهامداران، از آن ها اجاره می کند و صاحبان اوراق از سود اجاره بهره مند می شوند.

بررسی حکم شرعی معامله در بورس

بررسی حکم شرعی معامله در بورس

ساعد نیوز: به جرات می‌توان گفت که بازار بورس، بازار به شدت مولدی است. شما وقتی که پول خود را برای خرید سهام شرکت داروسازی صرف می‌کنید می‌دانید که چه اتفاقی می‌افتد؟ خب شرکت داروسازی می‌تواند خط تولید جدیدی راه بیاندازد. با ایجاد این خط تولید، زمینه‌ی اشتغال‌زایی و کاهش بیکاری برای بسیاری از افراد به وجود خواهد آمد.

به جرات می توان گفت که بازار بورس، بازار به شدت مولدی است. شما وقتی که پول خود را برای خرید سهام شرکت داروسازی صرف می کنید می دانید که چه اتفاقی می افتد؟ خب شرکت داروسازی می تواند خط تولید جدیدی راه بیاندازد. با ایجاد این خط تولید، زمینه ی اشتغال زایی و کاهش بیکاری برای بسیاری از افراد به وجود خواهد آمد. طبق بررسی های انجا شده توسط کارشناسان، بیکاری ریشه ی بسیاری از معضلات اجتماعی در جامعه است. با راه افتادن چرخه ی اقتصاد در هر جامعه ای یقیناً معضل بیکاری هم حل خواهد شد. می دانید چرخه اقتصاد چطور ساخته می شود؟ با سرمایه گذاری و وارد شدن حجمی از پول به چرخه ی اقتصادی دولت ها، این اتفاق خواهد افتاد. حال چه جایی بهتر از بازار بورس می تواند این ساز و کار را برای مردم فراهم آورد؟ در چنین حالتی واضح است که حکم شرعی بورس را نمی توان مانند قمار حرام به حساب آورد.

حکم شرعی بورس از نظر مراجع تقلید

آیت الله خامنه ای:
بورس بازاری است که در آن دارایی های مختلف مورد معامله قرار می گیرد، بنابراین بورس فی نفسه اشکال ندارد؛ ولی مهم این هست که باید معاملات در بورس نامشروع خلاف قانون نباشد در غیر این صورت حرام است. بطور کلی فعّالیّت در بورس و خرید سهام و تعیین سود سالانه برای آن بر طبق مصوبه مجلس شورای اسلامی که به تأیید شورای محترم نگهبان قانون اساسی رسیده انجام می گیرد محکوم به صحّت و حلیّت است.

آیت الله مکارم شیرازی

درآمد و کسبی که از طریق خریدوفروش اوراق بهادار و بورس به دست می آید به حکم قمار نیست. میان قمار و بورس تفاوت هست. فرق قمار و بروس در این است که در قمار به خوردن مال به باطل صورت می گیرد. به این معنی که بدون مجوز و یا عقود شرعی است. اما اگر در بورس بر اساس عقود شرعی و اسلامی عمل شود؛ خریدوفروش بدون اشکال است.

در نظر اسلام هرگونه معامله مانند بورس یا اینکه کسی کار اصلی خود را خریدوفروش سهام در بورس قرار دهد؛ درصورتی که عقود و معاملات سوری نباشد؛ بر اساس احکام شرع مقدس اسلام باشد؛ در آنها فروشنده واقعاً مالک باشد و یا از طرف مالک وکیل باشد؛ خریدار نیز واقعاً صاحب آن شده باشد؛ ایرادی ندارد.

آیت الله وحید خراسانی

حکم شرعی بورس از دیدگاه آیت الله وحید خراسانی به این صورت است که خرید و فروش سهام شرکتهاى سهامى، در صورتى که در آن شرکتها معاملات حرام ـ مانند معاملات ربوى ـ انجام نشود ، جایز است ، و خرید و فروش سهام شرکتهایى که معاملات حرام انجام مى دهند در صورتى که سود حاصل از حرام ، جزء سرمایه شرکت باشد ، جایز نیست ، و در غیر این صورت خرید و فروش خودِ سهام جایز است ، ولى باید از درآمدهاى حرامِ آن پرهیز شود.

آیت الله صافی گلپایگانی

حکم شرعی بورس از دیدگاه آیت الله صافی گلپایگانی به این شرح است که به طور بررسی حکم شرعی معامله در بورس کلی معاملات بورسی چنانچه با اجتماع جمیع شرایط صحت و لزوم باشد فی نفسه مانعی ندارد.

آیت الله سیستانی

خریدوفروش سهام صحیح است. البته اگر درباره سهام شرکت های حرام مثل شرکت های خریدوفروش شراب و معاملات ربوی باشد؛ خرید سهام آن و شرکت در این کار جایز نیست.

چرا برخی معتقدند که حکم شرعی بورس و قمار یکی است؟

با توضیحاتی که در بخش های قبلی آورده شد می توان فهمید که بورس نمی تواند قمار باشد. پس نمی توان حکم شرعی بورس و قمار را یکسان دانست. بورس امکانی را فراهم می کند تا نقدینگی در جامعه در مسیر درست استفاده شود. با انتخاب آگاهانه در بازار بورس می توان سهامی را خرید و با گذشت زمان در سود این سهام شریک شد. البته به شرطی که نظارت های کافی بر بازار بورس و سرمایه وجود داشته باشد. به گفته ی حسین راغفر استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا در مورد بازار بورس باید توجه داشت که اصولا این بازار توام با ریسک های گسترده است؛ یعنی نفس فعالیت در بورس ریسک است. حال اگر در این شرایط مبهم، نظارت های کافی بر ابعاد و زوایای مختلف بورس وجود نداشته باشد و این نظارت ها واقعاً اعمال هم نشود، بازار بورس به یک قمارخانه ی بزرگ تبدیل خواهد شد. در این میان تعداد زیادی از افراد عادی ناآگاهانه وارد این بازی می شوند.

ممکن است افرادی که بدون آگاهی وارد این بازی مرگ و زندگی می شوند، تمام دارایی و هستی خود را ببازند. در سوی دیگر هم محتمل است جماعتی بیخود و بی جهت و بدون هیچ تلاشی سودهای بادآورده و کلانی را کاسب شوند. به همین جهت مدیرانی که در راس نظارت بازار سرمایه هستند موظف اند تا از دانش نظری و تسلط علمی بر تمام ابعاد فعالیت بورس، برخوردار باشند. آن ها باید درک کافی از اهمیت نظارت بر بازار سرمایه و آثار گسترده ی آن بر اقتصاد کشور و رفاه مردم داشته باشند. مهم تر از همه، مدیران ناظر باید در مقابل انبوهی از منافع که در مقابل آن ها صف می کشد، از شجاعت مقاومت برخوردار باشند. بنابراین رهبری بازار سرمایه، کاری بس دشوار است و رسالتی حساس! به گفته ی رهبر انقلاب بسیار مهم است که معاملات در بورس خلاف قانون و نامشروع نباشند که در غیر این صورت حکم شرعی بورس هم حرام خواهد بود!

آیا خرید و فروش سهام در بورس، نیاز به پرداخت خمس دارد؟

همان طور که می دانید عواید حاصل از خرید و فروش سهام در بورس نیز در شمار درآمدهای فرد قرار گرفته و مشمول پرداخت خمس خواهد شد.

آیا فروش سهمی که در همان روز خریداری شده، قمار محسوب می شود؟

پاسخی که مراجع عظام در این خصوص داده اند، در این خلاصه می شود که در صورتی واقعی و شرعی بودن معاملات، فروش آن در هر زمان، مجاز و صحیح است.

آیا اجرت یا کمیسیون کسب شده از سوی کارگزاری ها، جایز است؟

پاسخ به این صورت است که چون کارگزاری ها حکم نماینده یا وکیل سهامداران و متقاضیان خرید و فروش سهام را دارند، دریافت مبلغی به عنوان کمیسیون یا اجرت، ایرادی نداشته و مجاز است

آیا سهام بورس و اوراق بهادار قابل وقف هستند؟

بله، قابل وقف هستند.

خرید و فروش طلا، ارز و نفت در بورس های جهانی توسط اینترنت دارای چه حکمی از نظر شرعی می باشد؟

با توجّه به اینکه فارکس شرایط شرعیّه معاملات را ندارد جایز نیست.عده ای هستند که بورس شغل آنها می باشد آنها به مطالعه وضعیت شرکتها به این نتیجه می رسند که ارزش سهام شرکتی بالا خواهد رفت و لذا اقدام به خرید سهام آن شرکت می کنند و بعد از گران شدن سهام آن شرکت با فروش سهام سود می کنند. با توجه به نوسانات بازار گاهی سودهای کلانی می کنند البته گاهی نیز ضررهای کلانی می کنند . اگر ما سرمایه مان را دراختیار این اشخاص قرار دهیم پولی که از این راه به دست می اید چه حکمی دارد ؟اشکال ندارد مگر اینکه سهام شرکتهای معامله با محرمات یا بانکهای ربوی باشد.

حکم شرعی بورس چیست؟ آیا بورس قمار است؟

این روزها که سرمایه‌گذاری در بازار بورس و خرید سهام غوغای زیادی در جامعه به پا کرده است، سوالات بی‌شماری در زمینه‌ی حکم شرعی بورس و آداب و احکام مربوط به انجام معاملات در آن پرسیده می‌شود. خب همان‌طور که می‌دانید بورس هم مانند هر بازار دیگری بالا و پایین دارد و گاهی با زیان و ریسک همراه می‌باشد. همین ریسک کردن در بورس باعث شده تا شبهات و سوالات متعددی در این‌باره به وجود آید. اغلب افرادی که قصد ورود به این بازار را دارند حتماً برایشان این سوال پیش آمده که آیا بورس یک نوع قمار است؟ حکم شرعی بورس چیست؟ اصلاً فعالیت در بازار بورس حلال است یا حرام؟ برای پاسخ به این سوالات بهتر است که ابتدا بررسی کنیم که اصلاً قمار چیست؟ سپس با نگاهی به قمار در کنار بازار بورس ببینیم که آیا چنین چیزی واقعاً ممکن است یا خیر؟ در این مطلب با سایت آموزشی چراغ همراه باشید.

قمار چیست و چرا حرام است؟

قمار چیست و چرا حرام است؟

چرا قمار حرام است؟

در لغت قمار به معنای بازی کردن برای برد و باخت و غلبه بر یک نفر دیگر می‌باشد که ریشه‌ی آن به کلمه‌ی قامر برمی‌گردد. در قمار، افراد با هدف مغلوب کردن دیگری وارد یک بازی می‌شوند و بر سر برد و باخت شرط‌بندی می‌نمایند. در یک تعریف جامع‌تر می‌توان گفت که قمار به معنای قربانی کردن مال و شرف خود برای به دست آوردن مال دیگری آن هم با فریب و تزویر و احیاناً به‌عنوان تفریح! بله از دیدگاه دین مبین اسلام قمار حرام است به‌ این جهت که شرط‌بندی در آن بر سر چیزهای غیرمتعارف انجام می‌شده است. نکته‌ی مهم دیگری که بازتاب روانی قمار می‌باشد این است که قمارباز همیشه بازنده است! زیرا او حتی اگر شرط را هم ببرد بالاخره در دفعات بعدی خواهد باخت و همه چیز را از دست می‌دهد. با این تفاسیر آیا به نظر شما حکم شرعی بورس با قمار یکی است؟

حکم شرعی بورس، بورس یک بازار مولد است…

حکم شرعی بورس، بورس یک بازار مولد است

حکم شرعی بورس ، بازار بورس یک مولد است

به جرات می‌توان گفت که بازار بورس، بازار به شدت مولدی است. شما وقتی که پول خود را برای خرید سهام شرکت داروسازی صرف می‌کنید می‌دانید که چه اتفاقی می‌افتد؟ خب شرکت داروسازی می‌تواند خط تولید جدیدی راه بیاندازد. با ایجاد این خط تولید، زمینه‌ی اشتغال‌زایی و کاهش بیکاری برای بسیاری از افراد به وجود خواهد آمد. طبق بررسی‌های انجا شده توسط کارشناسان، بیکاری ریشه‌ی بسیاری از معضلات اجتماعی در جامعه است. با راه افتادن چرخه‌ی اقتصاد در هر جامعه‌ای یقیناً معضل بیکاری هم حل خواهد شد. می‌دانید چرخه اقتصاد چطور ساخته می‌شود؟ با سرمایه‌گذاری و وارد شدن حجمی از پول به چرخه‌ی اقتصادی دولت‌ها، این اتفاق خواهد افتاد. حال چه جایی بهتر از بازار بورس می‌تواند این ساز و کار را برای مردم فراهم آورد؟ در چنین حالتی واضح است که حکم شرعی بورس را نمی‌توان مانند قمار حرام به حساب آورد.

حکم شرعی بورس، در بورس چه کسی برنده است؟

حکم شرعی بورس، در بورس چه کسی برنده است

حکم شرعی بورس ، در بازار بورس چه کسی برنده است؟

شرکت‌هایی که سهام آن‌ها را در بورس می‌خریم، چون توسط سرمایه‌گذاری و تزریق پول رشد می‌کنند و چرخه‌ی تولید آن‌ها توسعه می‌یابد، برنده‌ هستند. سرمایه‌گذاران هم در صورتی که سهام شرکت خوبی را برای خرید انتخاب کنند، پس از مدتی سهم‌شان سود خواهد کرد. بنابراین آن‌ها هم برنده به حساب می‌آیند. اشخاصی که در شرکت‌هایی که سهام خود را در بورس به فروش می‌رسانند استخدام می‌شوند نیز برنده خواهند بود. حتی جامعه‌ای که به واسطه‌ی چنین گردش‌های معاملاتی سودبخشی، معضلاتش کاهش می‌یابد و اشتغال‌زایی در آن رشد می‌کند نیز برنده‌ی این میدان خواهد بود. حالا خودتان قضاوت کنید که آیا حکم شرعی بورس می‌تواند با قمار یکی باشد؟ نه! یک بازار مولد هرگز نمی‌تواند قمار باشد. چرا که باعث رونق کسب و کار و پویایی در اقتصاد جامعه و حتی کمک به معضلات اجتماعی می‌شود. این موضوع با تعاریفی که از قمار گفتیم کاملا متفاوت است.

موفقیت در بورس هرگز اتفاقی نیست! اما قمار شانس محض است!

موفقیت در بورس هرگز اتفاقی نیست! اما قمار شانس محض است!

قمار شانس محض است اما موفقیت در بورس اصلا اتفاقی نیست

آموزش بورس به شما کمک می‌کند که سهام‌های سودزا و در عین حال مورد اعتماد را خریداری نمایید. شما در بورس مطالعه می‌کنید و دانش خود را به افزایش خواهید داد. شما آموزش می‌بینید که چه سهامی خوب و چه سهامی نامرغوب است. این بصیرت را خواهید یافت که با توجه به تکنولوژی موجود در شرکت‌ها آینده‌ی سهام آن‌ها را تحلیل و پیش‌بینی نمایید. اما کسانی که قمار بازی می‌کنند، هرگز به اتفاقات چند سال آینده فکر نمی‌کنند و همه چیز را بر اساس شانس و اقبال پیش می‌برند. در واقع قمار شانس محض است که در آن هیچ‌گونه دانش و آگاهی به کار گرفته نمی‌شود. با توجه به این‌ موارد نمی‌تواند حکم شرعی بورس و قمار را یکسان در نظر گرفت و معاملات انجام شده در آن را باطل اعلام کرد.

چرا برخی معتقدند که حکم شرعی بورس و قمار یکی است؟

با توضیحاتی که در بخش‌های قبلی آورده شد می‌توان فهمید که بورس نمی‌تواند قمار باشد. پس نمی‌توان حکم شرعی بورس و قمار را یکسان دانست. بورس امکانی را فراهم می‌کند تا نقدینگی در جامعه در مسیر درست استفاده شود. با انتخاب آگاهانه در بازار بورس می‌توان سهامی را خرید و با گذشت زمان در سود این سهام شریک شد. البته به شرطی که نظارت‌های کافی بر بازار بورس و سرمایه وجود داشته باشد. به گفته‌ی حسین راغفر استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا در مورد بازار بورس باید توجه داشت که اصولا این بازار توام با ریسک‌های گسترده است؛ یعنی نفس فعالیت در بورس ریسک است. حال اگر در این شرایط مبهم، نظارت‌های کافی بر ابعاد و زوایای مختلف بورس وجود نداشته باشد و این نظارت‌ها واقعاً اعمال هم نشود، بازار بورس به یک قمارخانه‌ی بزرگ تبدیل خواهد شد. در این میان تعداد زیادی از افراد عادی ناآگاهانه وارد این بازی می‌شوند.

ممکن است افرادی که بدون آگاهی وارد این بازی مرگ و زندگی می‌شوند، تمام دارایی و هستی خود را ببازند. در سوی دیگر هم محتمل است جماعتی بیخود و بی‌جهت و بدون هیچ تلاشی سودهای بادآورده و کلانی را کاسب شوند. به همین جهت مدیرانی که در راس نظارت بازار سرمایه هستند موظف‌اند تا از دانش نظری و تسلط علمی بر تمام ابعاد فعالیت بورس، برخوردار باشند. آن‌ها باید درک کافی از اهمیت نظارت بر بازار سرمایه و آثار گسترده‌ی آن بر اقتصاد کشور و رفاه مردم داشته باشند. مهم‌تر از همه، مدیران ناظر باید در مقابل انبوهی از منافع که در مقابل آن‌ها صف می‌کشد، از شجاعت مقاومت برخوردار باشند. بنابراین رهبری بازار سرمایه، کاری بس دشوار است و رسالتی حساس! به گفته‌ی رهبر انقلاب بسیار مهم است که معاملات در بورس خلاف قانون و نامشروع نباشند که در بررسی حکم شرعی معامله در بورس غیر این صورت حکم شرعی بورس هم حرام خواهد بود!

حکم شرعی بورس از دیدگاه برخی از مراجع تقلید

  • به عقیده‌ی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر انقلاب حکم شرعی بورس، فی نفسه حرام نیست. چرا که در این بازار دارایی‌های مختلف مورد معامله قرار می‌گیرند. لذا تا زمانی که این‌گونه معاملات در بورس از راه مشروع و قانونی صورت‌ گیرند، حرام نیستند.
  • از دیدگاه آیت‌الله مکارم شیرازی درآمد و کسبی که از طریق خرید و فروش اوراق بهادار در بورس به دست می‌آید، قمار محسوب نمی‌شود. حتی اگر امکان کم یا زیاد شدن شاخص بورس وجود داشته باشد. وی معتقد است که نمی‌توان حکم شرعی بورس را همانند قمار حرام دانست. چرا که در قمار خوردن مال به باطل صورت می‌گیرد؛ یعنی بدون مجوز و عقود شرعی است. در حالی که در بورس اگر به عقود شرعی و اسلامی عمل شود، خرید و فروش بی اشکال است.
  • آیت‌الله سیستانی راجع به حکم شرعی بورس می‌گوید که : «اگر معاملات شرکت سهامی حرام نباشد؛ یعنی به داد و ستد شراب و یا معاملات ربوی مشغول نباشد، خرید و فروش سهام صحیح خواهد بود و اشکالی ندارد.»
  • مراجع تقلید دیگری همچون آیت‌الله وحید خراسانی، صافی گلپایگانی و نوری همدانی نیز همگی معتقد هستند که اگر معاملات بورسی در چارچوب شرع و قوانین اسلامی باشند، صحیح و بلامانع هستند. با این اوصاف حکم شرعی بورس در صورتی که با قوانین شرعی در اسلام منافات نداشته باشد، حلال خواهد بود. پس واضح است که باید از درآمدهای حرام در آن پرهیز شود.

رعایت برخی از احکام شرعی در رابطه با سرمایه‌گذاری در بورس

رعایت برخی از احکام شرعی در رابطه با سرمایه‌گذاری در بورس

رعایت احکام شرعی در رابطه با سرمایه‌گذاری در بازار بورس

در رابطه با حکم شرع بورس موارد دیگری هم وجود دارد که باید رعایت شوند. مثلاً بسیاری از افراد این سوال را می‌پرسند که آیا پرداخت خمس برای خرید و فروش سهام در بورس لازم است؟ در پاسخ گفته می‌شود که عواید حاصل از خرید و فروش سهام در بورس، از آنجایی که در رسته‌ی درآمدهای فرد قرار خواهد گرفت بررسی حکم شرعی معامله در بورس مشمول پرداخت خمس خواهد شد. سوال دیگری که مطرح می‌شود این است که آیا کارگزاری‌ها مجاز به دریافت اجرت و کمیسیون‌ هستند؟ پاسخ به این صورت است که چون کارگزاری‌ها حکم نماینده و وکیل سهام‌داران و متقاضیان را دارند، مجاز هستند تا مبلغی را به عنوان کمیسیون در ازای خرید و فروش سهام بردارند. از منظر فقهی این امر ایرادی ندارد و مجاز می‌باشد. همچنین بد نیست بدانید که سهام بورس و اوراق بهادار نیز مانند دارایی‌های دیگر قابل وقف هستند.

موضوع مهم دیگری در رابطه با حکم شرعی بورس و خرید و فروش طلا، ارز و نفت در بورس‌های جهانی توسط اینترنت وجود دارد که باید به آن توجه ویژه‌ای داشت. این‌گونه معاملات با توجه به این‌که فارکس شرعیه‌ی معاملات را ندارند، جایز نیستند.

سخن آخر

در این مقاله به بررسی حکم شرعی بورس پرداختیم. باید بگوییم آن‌چه که بیش از هر چیزی در این زمینه مهم است، موضوع نظارت کافی بر تمام ابعاد و زوایای بورس می‌باشد تا خلافی در آن اتفاق نیافتد. برای مثال اگر نظارت‌های قوی و اصولی در این زمینه وجود نداشته باشد، عده‌ای با همکاری هم قیمت سهمی را به صورت کاملاً صوری بالا و پایین خواهند برد. یا اینکه شرکت‌هایی که به داد و ستد حرام مشغول هستند، سهام خود را در بورس به فروش خواهند رساند. در چنین حالتی بازار بورس هیچ فرقی با یک قمارخانه‌ی بزرگ نخواهد داشت. البته الحق که در کشور ایران تلاش‌های بسیاری در جهت تطابق ابزارهای مالی رایج با موازین اسلامی صورت می‌گیرد. چراغ به عنوان پیشرفته‌ترین سامانه‌ی آموزش و کاریابی ، آموزش‌های لازم برای فعالیت در بورس را در قالب ویدیوهای آموزش بورس به شما ارائه می‌دهد تا با بررسی حکم شرعی معامله در بورس دانش و آگاهی کافی وارد این میدان شوید.

بررسی احکام ­فقهی­ بازار سرمایه­ و بورس

بررسی احکام ­فقهی­ بازار سرمایه­ و بورس

اصفهان - کارشناس فقه مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی با اشاره به برخی احکام فقهی بازار سرمایه و بورس گفت: درآمدی که از طریق بورس به دست می‌آید مصداق قمار نیست.

حجت الاسلام امیر صالحی در گفت و گو با خبرنگار مهر، با توجه به گرایش جامعه امروز به بازار بورس توضیحاتی در ارتباط با احکام فقهی مرتبط با آن ارائه کرد و اظهار داشت: تجارت و داد و ستد در اسلام از جایگاهی بس والا برخوردار است به نوعی که خرید و فروش و مبادله کالا و خدمات همانند دیگر عرصه‌های زندگی، از نظر اسلام دارای آداب و احکامی است که برای آن‌کس که قصد دارد وارد این عرصه شود دانستن آنها لازم و ضروری است.

وی با بیان اینکه عدم آشنایی با این احکام، موجب لغزیدن در دام ربا و حرام‌خواری و سلب برکت از مال و سرمایه می‌شود، تاکید کرد: در واقع وقتی انسان در کاری وارد می‌شود می‌بایست همه ابعاد آن را بشناسد و حتی بر جزئیات آن واقف باشد تا بتواند به شایستگی از عهده کار برآید.

کارشناس فقه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی تصریح کرد: از آنجا که مطابق آیات قرآنی مسئله اقتصادی پس از مسئله عبادت، مهم‌ترین و اصلی‌ترین تکلیف هر انسانی است و قوام جامعه به آن بستگی دارد، دانستن احکام و آداب این حوزه نه تنها شایسته بلکه به عنوان یک تکلیف و وظیفه مطرح است.

وی اضافه کرد: در همین ارتباط در حدیثی از حضرت امیرالمومنین (ع) آمده است که «ای تاجران، اول مسائل و احکام شرعی تجارت را فرا گیرید بعد مشغول تجارت شوید» به نوعی که حضرت این جمله را سه بار تکرار کرد.

عدم شناخت احکام شرعی تجارت گرفتاری در دام تجارت حرام و ربوی

صالحی تاکید کرد: افرادی که بدون شناخت نسبت به احکام شرعی و مسائل تجارت وارد این کار می‌شوند، به احتمال قوی در دام تجارت حرام و ربوی گرفتار می‌شوند و رزق حلال و طیب را به حرام و خبیث تبدیل می‌کنند به نوعی که آن حضرت (ع) در ادامه همان هشدار قبلی‌اش به این نکته توجه داده و فرموده است: «به خدا سوگند، ربا در این امت از جای پای مورچه بر روی سنگ سخت پنهان‌تر است».

وی با بیان اینکه یکی از موارد و مصادیق تجارت سرمایه گذاری در بورس و خرید و فروش سهام شرکت‌ها است، گفت: بورس بازاری است که در آن دارایی‌های مختلف مورد معامله قرار می‌گیرد، بر این اساس به نظر مراجع معظم تقلید، بورس فی‌نفسه اشکال ندارد اما مهم این هست که شروط صحیح بودن معامله در آن رعایت شود.

شرایط صحیح بودن معامله در بورس

کارشناس فقه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی با اشاره به برخی از این شروط که مدنظر اغلب مرتجع تقلید نیز هست، ابراز داشت: باید دقت کنیم که معاملات شرکت سهامی حرام نباشد پس اگر شرکتی به معاملات حرام مشغول باشد، خرید سهام آن، جایز نیست.

وی با تاکید بر اینکه معاملات شرکت‌های سهامی واقعی و در چارچوب قوانین اسلامی باشد پس اگر معاملات صوری بوده و جنبه واقعی وحقیقی نداشته باشد خرید سهم چنین شرکت‌هایی صحیح نیست، تاکید کرد: به طور مثال آیت الله مکارم شیرازی در این ارتباط می‌فرمایند که «بورس هرگاه مربوط به سهام کارخانه‌ها باشد، سرمایه گذاری در آن مانعی ندارد.»

حجت الاسلام صالحی تاکید کرد: نکته مهم دیگر این است که مقدار سهام و ارزش آن معلوم باشد و غرر و فریب در معاملات نباشد و اطلاعات اجمالی در این نوع معاملات وجود داشته باشد به طور مثال رهبر معظم انقلاب در جواب استفتائی بیان فرموده‌اند که «اگر ارزش مالی سهام کارگاه، کارخانه، شرکت و یا بانک به اعتبار خود سهام و براثر اعطای اعتبار به آنها توسط کسی که انجام این کار به وسیله او صحیح است، باشد، خرید و فروش آن اشکال ندارد.»

وی اضافه کرد: در ادامه این استفتاء آمده است که «همچنین اگر به اعتبار قیمت کارگاه، شرکت، کارخانه و یا بانک و یا سرمایه آنها باشد، با توجه به اینکه هر سهمی بیانگر جزئی از آن است، در نتیجه خرید و فروش سهام اشکال ندارد به شرطی که علم به مجموع سهام شرکت و امور دیگری که عرفاً برای رفع غرر ، علم به آنها لازم است داشته باشد و فعالیت‌های شرکت یا کارِ کارخانه و کارگاه و یا بانک شرعاً حلال باشد.»

فعالیت‌های بورس بنا بر نظر مراجع نباید خلاف قوانین و مقررات باشد

وی با بیان اینکه فعالیت‌های بورس بنا بر نظر مراجع نباید خلاف قوانین و مقررات باشد، تاکید کرد: نکته دیگری که باید به آن دقت شود این است که سرمایه گزاری در بورس همانند دیگر سرمایه‌ها سر سال خمسی متعلق خمس است و همه مراجع معتقدند که سهامی که از سازمان بورس خریداری می‌کنیم، خمس دارد چون حکم سرمایه را دارد.

کارشناس فقه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی در ارتباط با اینکه در بورس اوراق بهادار خمس چگونه محاسبه می‌شود، بیان داشت: باید به این نکته دقت کنیم که سر سال خمسی ممکن است فرد دارای سهام چند شرکت باشد که معمولاً نماد معاملاتی چند تای آنها به دلایل رایج مثل حسابرسی متوقف است و معلوم نیست چه وقت و با چه قیمتی باز می‌شود یا اینکه سهم در قیمت روز خریدار ندارد و باید صبر کرد تا در روزهای آینده قیمت به حدی پایین بیاید که خریدار داشته باشد، در این زمینه نیز مراجع معتقدند که محاسبه خمس در زمانی که امکان دارد انجام شود.

وی اضافه کرد: رهبر انقلاب در این ارتباط می‌فرمایند که «با فرا رسیدن سر سال خمسی برای قیمت‌گذاری سهام مذکور اقدام گردد، هر زمان که امکان آن فراهم شد محاسبه خمس انجام می‌گیرد» و نظر آیت الله مکارم نیز چنین است که «چنانچه سال خمسی بر آن بگذرد باید خمس آن پرداخت شود، ولی چنانچه برای پرداخت خمس در زحمت باشید، مجازید خمس آن را به ذمّه بگیرید و هر وقت توانستید بپردازید.»

آیا به سهام عدالت خمس تعلق می‌گیرد؟

صالحی ابراز داشت: در ارتباط خمس سهام عدالت نیز مراجع اعتقاد دارند آن مقدار از سهام عدالت که متعلق به خود شخص است در صورتی که قابل خرید و فروش باشد و سال خمسی بر آن بگذرد، خمس دارد.

وی در پاسخ به این سوال که درآمد و کسبی که از طریق بورس و خرید و فروش اوراق بهادار به دست می‌آید آیا قمار محسوب می‌شود، نیز تاکید کرد: خیر، به طور مثال فرق قمار و بورس در این است که در قمار، خوردن مال به باطل صورت می‌گیرد؛ یعنی بدون مجوز یا عقود شرعی است ولی در بورس اگر بر اساس عقود شرعی و اسلامی عمل شود خرید و فروش بی اشکال است.

کارشناس فقه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی تاکید کرد: از نظر اسلام انجام هر نوع معاملات مانند بورس، خرید و فروش سهام و غیره یا اینکه کسی کار خود را خرید و فروش سهام قرار دهد در صورتی که عقود و معاملات صوری نبوده و مطابق با احکام شرع و قوانین باشند، فروشنده واقعاً مالک باشد یا از طرف مالک وکیل باشد و خریدار واقعاً مالک و صاحب جنس خریداری شده شود، اشکال ندارد.

وی گفت: از نظر اسلام اگر هر نوع معاملات مانند بورس، خرید و فروش سهام و… و نیز اینکه کسی کار خود را خرید و فروش سهام قرار دهد، در صورتی که عقود و معاملات صوری نباشد و مطابق با احکام شرع و قوانین باشد و فروشنده واقعاً مالک باشد یا از طرف مالک وکیل باشد و خریدار واقعاً مالک و صاحب جنس خریده شده شود، اشکال ندارد.

نظر برخی مراجع در ارتباط با حکم معاملات آتی سهام در بورس

صالحی در ارتباط با اینکه بعضی مراجع معظم تقلید مانند آیت الله مکارم شیرازی معاملات آتی سهام در بورس راحرام می‌دانند، در این ارتباط چگونه باید عمل کرد گفت: نظر ایشان در این ارتباط صریح است وفرموده اند این نوع معاملات یعنی خرید و فروش آتی که نه جنس موجود است و نه قیمت پرداخت می‌شود باطل است.

حکم شرعی معامله در بورس و فرابورس چیست؟

حکم شرعی معامله در بورس

حکم شرعی معامله در بورس

در این مطلب از مجله اینترنتی کولاک به بررسی حکم شرعی معامله در بورس و فرابورس می پردازیم. با هم در ادامه بخوانیم.

حکم شرعی معامله در بورس

حکم شرعی معامله در بورس

پاسخ به این سوالات توسط مرجع تقلید آیت الله مکارم
درآمد و کسبی که از طریق بورس و خرید و فروش اوراق بهادار بدست می‌آید – با وجود امکان کم یا زیاد شدن شاخص بورس – قمار محسوب نمی‌شود.
فرق قمار و بورس در این است که در قمار، خوردن مال به باطل صورت می‌گیرد. یعنی بدون مجوز یا عقود شرعی است. ولی در بورس اگر بر اساس عقود شرعی و اسلامی عمل شود خرید و فروش بی اشکال است.
از نظر اسلام انجام هر نوع معاملات – مانند بورس، خرید و فروش سهام و… – یا اینکه کسی کار خود را خرید و فروش سهام قرار دهد در صورتی که عقود و معاملات صوری نباشند، مطابق با احکام شرع و قوانین باشند، فروشنده واقعا مالک باشد یا از طرف مالک وکیل باشد و خریدار واقعا مالک و صاحب جنس خریداری شده شود، اشکال ندارد.

پاسخ به این سوالات توسط مرجع تقلید آیت الله خامنه‌ای
بورس‌ بازاری است که در آن دارایی‌های مختلف مورد معامله قرار می‌گیرد. بنابراین بورس فی نفسه اشکال ندارد؛ ولی مهم این است که باید معاملات در بورس نامشروع و خلاف قانون نباشند؛ در غیر این صورت حرام است.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا